الشيخ عزيز الله عطاردي (مترجم: عطائى)
389
مسند الإمام المجتبى (ع) (مسند امام مجتبى ع) (فارسى)
را بعد از ورود به كوفه پرداخت كند ، و عبيداللَّه نيز شبانه به اردوگاه معاويه به همراه جمعى از خواص يارانش رفته و مردم بدون فرمانده ماندهاند ! و ناچار قيس - رضى اللَّه عنه - با ايشان نماز خوانده و به كارهايشان نظارت دارد . امام حسن عليه السلام با ديدن نامهء قيس بر بصيرتش نسبت به تنها گذاشتن آن حضرت و نيّتهاى فاسد خوارج در مورد خود و دشنام و تكفير علنى و حلال شمردن خون وى و غارت اموالش ، افزون گشت ، و كسى با آن حضرت نماند كه از غائلهاش در امان باشد جز جمعى از خواص شيعيان پدرش و پيروان خودش كه آنها هم جمعى بودند نمىتوانستند در برابر سپاهيان شام ايستادگى كنند . و از طرفى معاويه به آن حضرت نامهاى نوشت و پيشنهاد صلح و سازش را داد ، و همچنين نامههاى اصحاب امام عليه السلام را كه به معاويه نوشته و قول كشتن آن حضرت و يا تسليم او را داده بودند براى امام عليه السلام فرستاد و در ضمن شرايط زيادى را در برابر پذيرش صلح به گردن گرفت و با او عهد و پيمانهايى را بست كه در وفاى آنها مصالح عامه و فراگيرى نهفته بود . ولى امام حسن عليه السلام به معاويه اطمينان نداشت چون به مكر و فريبكارى او آگاه بود ، ولى چارهاى جز اين نداشت از اينكه آتش بس و صلح را بپذيرد ؛ به خاطر آن ضعف بينشى كه اصحابش دربارهء او داشتند و شورش و مخالفت با وى و مباح شمردن بسيارى از ايشان خون آن حضرت را و تسليم وى به دشمن و از طرفى تنها گذاشتن پسرعمويش ( عبيدالله بن عباس ) و پيوستن او به دشمن و گرايش